BARDAĞI MUTFAĞA GÖTÜRMEK

İnsan değişmek istediğinde çoğu zaman büyük kararların peşinden gider. Daha düzenli olmak, daha sorumlu davranmak, çevresindekilere daha fazla yardımcı olmak ister. Fakat bu büyük hedeflerin nereden başlayacağını çoğu zaman bilemez. Oysa büyük değişimler her zaman büyük başlangıçlara ihtiyaç duymaz. Bazen bir bardak yeterlidir.

On yedi yaşındaki bir genç, annesine sık sık yardım etmek istediğini söylüyordu. Annesi ise ondan büyük işler yapmasını istemiyordu. Ne sofrayı tamamen hazırlamasını ne evi temizlemesini ne de ağır sorumluluklar almasını bekliyordu. Ondan yalnızca salonda bıraktığı boş bardağı mutfağa götürmesini istedi. Üstelik tezgâha bırakmak da yeterli değildi. Bardak bulaşık makinesine konulmalıydı.

Genç için bu, üzerinde durulmayacak kadar küçük bir işti. Annesi içinse tam tersiydi.

Küçük olduğu için önemliydi.

Çünkü annesi oğluna bardak taşımayı değil, basit bir işi her gün doğru yapabilmeyi öğretmek istiyordu.

İlk günlerde bardağın kaldırılması için sürekli hatırlatma gerekiyordu. Bazen unutuyor, bazen erteliyor, bazen de böylesine küçük bir şeyin neden önemsendiğini anlamıyordu.

Fakat annesi işi büyütmedi.

Yeni görevler vermedi.

Uzun nasihatler etmedi.

Sadece aynı davranışın üzerinde durdu:

Bardağını al ve yerine koy.

Günler boyunca aynı küçük hareket tekrarlandı.

Bir akşam genç, odasına giderken sehpanın üzerindeki boş bardağı gördü. Annesi hiçbir şey söylememişti. Bardağı aldı ve bulaşık makinesine koydu.

Kimse onun yaptığını görüp teşekkür etmedi.

Fakat önemli bir şey olmuştu. İlk kez bir davranışı kendisine hatırlatılmadan gerçekleştirmişti. Ertesi gün tekrar yaptı. Sonra bardakların yanına tabaklar eklendi.

Bir sabah yerde bıraktığı havlusunu fark etti ve geri dönüp astı. Başka bir gün girişte bıraktığı ayakkabılarını yerine koydu. Masadaki dağınıklığı topladı. Mutfaktan geçerken dolu çöpü gördü ve çıkardı. Hiçbiri büyük bir iş değildi.  Fakat küçük davranışlar birbirlerini beslemeye başlamıştı.

Bardak düzeni öğretiyordu.
Düzen dikkati geliştiriyordu.
Dikkat çevresini fark ettiriyordu.
Fark etmek sorumluluk oluşturuyordu.

Bir süre sonra evde başka bir değişiklik meydana geldi.

Annesinin hatırlatmaları azaldı.

“Bardağını kaldır.”

“Havlunu as.”

“Ayakkabılarını yerine koy.”

Bu cümleler yavaş yavaş evin içinden kayboldu. Çünkü bir zamanlar dışarıdan gelen uyarılar, artık gencin kendi iç düzenine dönüşmüştü. Daha önemlisi, bu dikkat yalnızca eşyalara yönelmiyordu.

Bir akşam annesi işten çok yorgun geldi. Çantasını bırakıp sessizce koltuğa oturdu. Genç, annesinin yüzündeki yorgunluğu fark etti. Mutfağa gitti, bir bardak su doldurdu ve önüne bıraktı. Ortada yapılması istenen bir görev yoktu. Bu kez kaldırılması gereken boş bir bardak değil, götürülmesi gereken dolu bir bardak vardı. Aylar önce kendi bardağını görmeyi öğrenen çocuk, artık annesinin ihtiyacını görebiliyordu. Çünkü basit bir davranış başka davranışları doğurmuştu.

Bir bardağı kaldırmak çevresine dikkat etmeyi, çevresine dikkat etmek düzeni, düzen sorumluluğu, sorumluluk ise başka insanların ihtiyaçlarını fark etmeyi öğretmişti. Küçücük bir davranışın çevresinde artık birbirini besleyen bir ekosistem oluşuyordu.

Aylar sonra genç, bir akşam annesi kitap okurken ona çay hazırladı. Çayı yanına bıraktıktan sonra sehpanın üzerindeki boş bardağı da alıp mutfağa götürdü.

Artık bunları düşünerek yapmıyordu. Çünkü davranış alışkanlığa dönüşmüştü. Bardakla başlayan düzen, zamanla hayatın başka alanlarına yayılmıştı. Çünkü insan her şeyi aynı anda düzelterek disiplin kazanmaz.

Önce basit bir şeye disipline olur.

Her gün yatağını toplar.

Bardağını kaldırır.

Eşyasını yerine koyar.

Başladığı işi tamamlar.

Sonra o küçük düzen başka alanlara taşmaya başlar.

Bir davranış diğerini besler. Bir alışkanlık başka bir alışkanlığı kolaylaştırır. Düzen dikkati, dikkat sorumluluğu, sorumluluk farkındalığı geliştirir.

Sonunda başlangıçtaki küçücük davranış tek başına kalmaz.

Çevresinde başka doğru davranışlar oluşur.

Bir ekosistem meydana gelir.

Bu nedenle hayatı değiştirmek için her zaman büyük bir yerden başlamak gerekmez.

Bazen insanın ihtiyacı olan şey, son derece basit bir davranışı seçmek ve ona yeterince uzun süre disipline olmaktır.

Çünkü basit olan küçümsenmeden tekrar edildiğinde alışkanlığa dönüşür.

Alışkanlık düzen oluşturur.

Düzen başka doğru davranışları besler.

Ve bir gün insan fark eder:

Değiştirdiği şey yalnızca bir davranışı değildir.
Kendi etrafında yeni bir yaşam ekosistemi kurmuştur.